GACP กับ EU-GMP ต่างกันอย่างไร และฟาร์มกัญชาไทยต้องเตรียมเอกสารอะไรบ้าง

หลายฟาร์มปลูกได้คุณภาพดี แต่พอจะส่งออกหรือขายให้ผู้ซื้อรายใหญ่กลับติดที่ "มาตรฐาน" สองคำที่ได้ยินบ่อยคือ GACP และ EU-GMP บทความนี้อธิบายว่าต่างกันตรงไหน ฟาร์มอยู่จุดไหนควรทำตัวไหน และต้องมีเอกสารอะไร

GACP คืออะไร

GACP ย่อมาจาก Good Agricultural and Collection Practices เป็นแนวปฏิบัติที่ดีสำหรับการเพาะปลูกและการเก็บเกี่ยวพืชสมุนไพร รวมถึงกัญชาทางการแพทย์ ครอบคลุมตั้งแต่การเลือกสายพันธุ์ การปลูก การดูแลระหว่างปลูก การเก็บเกี่ยว การอบแห้ง ไปจนถึงการเก็บรักษาเบื้องต้น

เป้าหมายของ GACP คือทำให้วัตถุดิบ (ดอกแห้ง) สะอาด ปลอดภัย และตรวจสอบย้อนกลับได้ ถือเป็นมาตรฐาน "ต้นน้ำ" ที่ฟาร์มส่วนใหญ่ในไทยต้องผ่านก่อน

EU-GMP คืออะไร

EU-GMP ย่อมาจาก Good Manufacturing Practice ตามเกณฑ์ของสหภาพยุโรป เป็นมาตรฐานการผลิตยาและผลิตภัณฑ์ที่เข้มงวดกว่ามาก ครอบคลุมกระบวนการผลิต การแปรรูป การควบคุมคุณภาพ การปล่อยผ่านรุ่นผลิต ระบบเอกสาร และการตรวจสอบย้อนกลับในระดับยา

ถ้าฟาร์มหรือโรงงานต้องการส่งออกไปตลาดยุโรป หรือขายเป็นวัตถุดิบให้ผู้ผลิตที่ได้ EU-GMP ปลายทางมักขอเอกสารระดับ GMP ไม่ใช่แค่ GACP

ต่างกันตรงไหน

ฟาร์มไทยควรเริ่มตรงไหน

โดยทั่วไปเริ่มจากทำ GACP ให้ผ่านก่อนเพราะเป็นพื้นฐาน แล้วค่อยยกระดับระบบเอกสารสู่ EU-GMP เมื่อต้องการส่งออกหรือขายให้ผู้ซื้อที่ขอมาตรฐานสูงขึ้น

จุดที่ฟาร์มมักติดไม่ใช่คุณภาพการปลูก แต่คือ "เอกสาร" เช่น บันทึกยังอยู่ในสมุดหรือ Excel ไม่มี SOP เป็นระบบ และเอกสารมีภาษาเดียว ทำให้ผู้ตรวจและผู้ซื้อต่างชาติอ่านและยอมรับได้ยาก

เอกสารหลักที่ต้องมี

• ชุด SOP ครบ (เพาะปลูก เก็บเกี่ยว ทำความสะอาด สุขอนามัย และอื่นๆ)
• Site Master File และนโยบายคุณภาพ
• แบบฟอร์มบันทึก พร้อมระบบตรวจสอบย้อนกลับตาม Lot
• ระบบจัดการเหตุเบี่ยงเบนและการแก้ไขป้องกัน (Deviation และ CAPA)
• ทะเบียนเอกสารและการควบคุมเวอร์ชัน
• สำหรับ EU-GMP เพิ่ม supplier qualification, validation และการยึดความถูกต้องของข้อมูล (ALCOA)

เอกสารสองภาษา (ไทยและอังกฤษ) ที่ความหมายตรงกันช่วยได้มาก เพราะผู้ซื้อต่างชาติอ่านได้ทันทีและผู้ตรวจยอมรับง่ายขึ้น